Nowoczesna, skuteczna i wygodna metoda antykoncepcji
Najkrótsza odpowiedź
Wkładka wewnątrzmaciczna uwalniająca hormon działający miejscowo jest jedną z najskuteczniejszych odwracalnych metod antykoncepcji. Działa przez kilka lat, nie wymaga codziennego pamiętania o tabletkach, a dodatkowo u wielu kobiet zmniejsza obfitość miesiączek i dolegliwości bólowe.
Dobór odpowiedniej wkładki powinien odbyć się podczas konsultacji ginekologicznej.
Jak działa wkładka?
Wkładka jest niewielkim, elastycznym systemem umieszczanym w jamie macicy przez lekarza ginekologa. Stopniowo uwalnia niewielkie ilości hormonu działającego głównie miejscowo.
Jej działanie polega przede wszystkim na:
- zagęszczeniu śluzu w szyjce macicy, co utrudnia plemnikom przedostanie się do jamy macicy,
- zmianie błony śluzowej macicy, czyli endometrium,
- ograniczeniu ruchliwości i funkcji plemników w drogach rodnych.
U części kobiet może również dochodzić do zahamowania owulacji, jednak nie jest to podstawowy mechanizm działania tej metody.
Po usunięciu wkładki płodność zwykle szybko powraca.
Dla kogo jest odpowiednia?
Wkładka hormonalna może być dobrym rozwiązaniem dla kobiet, które:
- szukają bardzo skutecznej antykoncepcji na kilka lat,
- mają obfite lub bolesne miesiączki,
- nie chcą pamiętać o codziennym przyjmowaniu tabletek,
- planują ciążę dopiero za kilka lat,
- nie mogą lub nie chcą stosować antykoncepcji zawierającej estrogen.
Może być stosowana zarówno u kobiet, które rodziły, jak i u tych, które jeszcze nie rodziły.
Nie każda kobieta może jednak korzystać z tej metody. Przed założeniem wkładki lekarz przeprowadza wywiad, wykonuje badanie ginekologiczne oraz – jeżeli jest to potrzebne – badanie USG lub inne badania.
Jak wygląda założenie wkładki?
Założenie wkładki odbywa się podczas wizyty ginekologicznej i trwa zwykle kilka minut.
Lekarz wprowadza wkładkę przez kanał szyjki macicy do jej jamy za pomocą specjalnego aplikatora. Po prawidłowym umieszczeniu pozostają cienkie nitki kontrolne wychodzące przez szyjkę macicy.
U części kobiet zabieg może wiązać się z krótkotrwałym dyskomfortem lub bólem przypominającym silniejsze skurcze miesiączkowe.
Po założeniu mogą wystąpić niewielkie plamienia, pobolewanie podbrzusza lub skurcze. Zwykle stopniowo ustępują.
Lekarz poinformuje również, czy i kiedy potrzebna jest kontrola oraz jakie objawy powinny skłonić do wcześniejszego kontaktu z gabinetem.
Jakie są najważniejsze zalety?
Do najważniejszych zalet wkładki hormonalnej należą:
- bardzo wysoka skuteczność antykoncepcyjna,
- działanie przez kilka lat – zależnie od rodzaju zastosowanej wkładki,
- brak konieczności codziennego pamiętania o antykoncepcji,
- możliwość szybkiego powrotu płodności po usunięciu,
- brak estrogenu,
- zmniejszenie obfitości miesiączek,
- często również zmniejszenie bólu miesiączkowego.
Dla wielu kobiet istotną zaletą jest także wygoda – po prawidłowym założeniu metoda praktycznie nie wymaga codziennego zaangażowania.
Jak może zmienić się miesiączka?
Zmiana charakteru krwawień jest jednym z najbardziej typowych efektów stosowania wkładki hormonalnej.
W pierwszych miesiącach mogą występować:
- nieregularne plamienia,
- częstsze niewielkie krwawienia,
- zmienna długość cyklu.
Z czasem krwawienia zazwyczaj stają się coraz mniej obfite. U części kobiet miesiączki są bardzo skąpe, a u niektórych mogą całkowicie zaniknąć.
Brak miesiączki podczas stosowania wkładki hormonalnej jest spodziewanym efektem jej działania i nie oznacza, że krew gromadzi się w macicy.
Czy mogą wystąpić działania niepożądane?
Jak każda metoda antykoncepcji, wkładka hormonalna może powodować działania niepożądane.
Najczęściej dotyczą one zmian w krwawieniach, szczególnie w pierwszych miesiącach stosowania.
Mogą wystąpić również przejściowe bóle podbrzusza. U części kobiet pojawiają się objawy związane z działaniem hormonu, jednak ponieważ hormon uwalniany jest przede wszystkim miejscowo, jego stężenie w organizmie jest znacznie mniejsze niż w przypadku wielu innych hormonalnych metod antykoncepcji.
Rzadko mogą wystąpić powikłania związane z samym założeniem wkładki, takie jak jej przemieszczenie, wydalenie lub uszkodzenie ściany macicy.
Czy wkładka chroni przed infekcjami przenoszonymi drogą płciową?
Nie.
Wkładka hormonalna chroni przed ciążą, ale nie zabezpiecza przed zakażeniami przenoszonymi drogą płciową.
Jeżeli istnieje ryzyko takiego zakażenia, należy rozważyć dodatkowe stosowanie prezerwatywy.
Najczęstsze pytania
Czy wkładka powoduje bezpłodność?
Nie. Po jej usunięciu możliwość zajścia w ciążę zwykle szybko powraca.
Czy mogę stosować wkładkę, jeśli jeszcze nie rodziłam?
Tak. Brak wcześniejszego porodu sam w sobie nie wyklucza stosowania wkładki hormonalnej. Decyzję podejmuje lekarz po ocenie indywidualnej sytuacji.
Czy partner może wyczuwać wkładkę podczas współżycia?
Sama wkładka znajduje się wewnątrz jamy macicy i nie powinna być wyczuwalna. W pochwie znajdują się jedynie bardzo cienkie nitki kontrolne. Zwykle nie przeszkadzają podczas współżycia.
Czy brak miesiączki podczas stosowania wkładki jest bezpieczny?
Tak. U wielu kobiet jest to naturalny efekt działania hormonu uwalnianego przez wkładkę.
Czy wkładkę można usunąć wcześniej?
Tak. Nie trzeba czekać do końca okresu jej działania. Wkładkę można usunąć wcześniej, np. w przypadku planowania ciąży, wystąpienia działań niepożądanych lub decyzji o zmianie metody antykoncepcji.
Co warto zapamiętać?
- Wkładka hormonalna jest jedną z najskuteczniejszych odwracalnych metod antykoncepcji.
- Działa przez kilka lat i nie wymaga codziennego stosowania.
- U wielu kobiet zmniejsza obfitość i bolesność miesiączek.
- Może być stosowana również u kobiet, które jeszcze nie rodziły.
- Po jej usunięciu płodność zwykle szybko powraca.
- Nie chroni przed zakażeniami przenoszonymi drogą płciową.
- Dobór odpowiedniej wkładki powinien odbywać się po konsultacji z lekarzem ginekologiem.
Aktualność opracowania
Artykuł został przygotowany zgodnie z aktualnym stanem wiedzy medycznej na dzień publikacji. Medycyna rozwija się dynamicznie, dlatego zalecenia mogą ulegać zmianom wraz z pojawianiem się nowych badań naukowych oraz aktualizacją rekomendacji towarzystw naukowych.
Opracowanie
dr n. med. Hanna Olszewska
dr n. med. Jarosław Olszewski
dr Emilia Olszewska
dr Natalia Olszewska
Źródła
- Faculty of Sexual & Reproductive Healthcare (FSRH). FSRH Guideline: Intrauterine Contraception.
- Centers for Disease Control and Prevention (CDC). U.S. Selected Practice Recommendations for Contraceptive Use.
- World Health Organization (WHO). Family Planning: A Global Handbook for Providers.