Skuteczna antykoncepcja bez hormonów
Najkrótsza odpowiedź
Wkładka domaciczna z miedzią lub srebrem jest jedną z najskuteczniejszych odwracalnych metod zapobiegania ciąży. Nie zawiera hormonów, działa nieprzerwanie przez kilka lat i nie wymaga codziennego pamiętania o antykoncepcji.
Po jej usunięciu płodność zwykle szybko powraca.
Dodatkową zaletą wkładki miedzianej jest możliwość zastosowania jej jako bardzo skutecznej metody antykoncepcji awaryjnej, jeżeli zostanie założona w odpowiednim czasie po niezabezpieczonym stosunku.
Jak działa wkładka domaciczna?
Wkładka domaciczna jest niewielkim systemem umieszczanym przez lekarza w jamie macicy. Nie uwalnia hormonów.
Najważniejszym mechanizmem działania jest stopniowe uwalnianie jonów miedzi. Powodują one zmiany w środowisku dróg rodnych, które przede wszystkim zaburzają funkcjonowanie plemników i utrudniają zapłodnienie komórki jajowej.
Niektóre modele wkładek zawierają również srebro. Jego obecność związana jest przede wszystkim z konstrukcją i trwałością wkładki. Nie należy traktować dodatku srebra jako czynnika zwiększającego skuteczność antykoncepcyjną w porównaniu z odpowiednio dobraną wkładką miedzianą.
Po usunięciu wkładki płodność zwykle szybko powraca.
Dla kogo jest odpowiednia?
Wkładka z miedzią lub srebrem może być dobrym wyborem dla kobiet, które:
- szukają bardzo skutecznej antykoncepcji,
- nie chcą stosować hormonów,
- planują ciążę dopiero za kilka lat,
- nie chcą pamiętać o codziennym przyjmowaniu tabletek,
- nie mogą lub nie chcą stosować antykoncepcji hormonalnej,
- oczekują metody odwracalnej z szybkim powrotem płodności po jej usunięciu.
Może być stosowana również u kobiet, które jeszcze nie rodziły.
O możliwości zastosowania wkładki decyduje lekarz po przeprowadzeniu wywiadu i badania ginekologicznego.
Kiedy nie można założyć wkładki?
Istnieją sytuacje, w których założenie wkładki nie jest zalecane albo wymaga wcześniejszej diagnostyki lub leczenia.
Do najważniejszych należą:
- ciąża,
- aktywne zakażenie narządów rodnych,
- niewyjaśnione krwawienia z dróg rodnych wymagające diagnostyki,
- niektóre nieprawidłowości budowy jamy macicy uniemożliwiające prawidłowe umieszczenie wkładki,
- niektóre choroby nowotworowe narządu rodnego.
Istnieją również inne sytuacje medyczne wymagające indywidualnej oceny. Dlatego kwalifikacja do założenia wkładki zawsze odbywa się podczas konsultacji lekarskiej.
Jak wygląda założenie wkładki?
Założenie wkładki jest krótkim zabiegiem wykonywanym w gabinecie ginekologicznym.
Lekarz wprowadza wkładkę przez kanał szyjki macicy do jej jamy za pomocą specjalnego aplikatora. Po prawidłowym umieszczeniu pozostają cienkie nitki kontrolne wychodzące przez szyjkę macicy.
Cała procedura trwa zwykle kilka minut.
U części kobiet podczas zakładania mogą wystąpić krótkotrwały dyskomfort lub skurcze przypominające silniejsze bóle miesiączkowe.
Po zabiegu możliwe są niewielkie plamienia oraz pobolewania podbrzusza. Zwykle stopniowo ustępują.
Lekarz poinformuje również, czy i kiedy potrzebna jest kontrola oraz jakie objawy powinny skłonić do wcześniejszego kontaktu z gabinetem.
Jak długo działa?
W zależności od rodzaju wkładki ochrona przed ciążą utrzymuje się przez kilka lat.
Dokładny czas działania zależy od konkretnego modelu zastosowanej wkładki. Informację tę lekarz przekazuje podczas kwalifikacji i zakładania.
Wkładkę można również usunąć wcześniej – nie trzeba czekać do końca przewidzianego okresu jej działania.
Jakie są najważniejsze zalety?
Do najważniejszych zalet wkładki z miedzią lub srebrem należą:
- bardzo wysoka skuteczność antykoncepcyjna,
- brak hormonów,
- działanie przez kilka lat,
- brak konieczności codziennego pamiętania o antykoncepcji,
- szybki powrót płodności po usunięciu,
- możliwość zastosowania wkładki miedzianej jako antykoncepcji awaryjnej,
- dyskrecja i wygoda stosowania.
Jest to szczególnie interesująca metoda dla kobiet, które chcą korzystać z długoterminowej antykoncepcji, ale nie chcą lub nie mogą stosować hormonów.
Jak może zmienić się miesiączka?
To jedna z istotnych różnic pomiędzy wkładką miedzianą a hormonalną.
Po założeniu wkładki miedzianej u części kobiet miesiączki mogą stać się:
- bardziej obfite,
- dłuższe,
- bardziej bolesne.
Zmiany te często są najbardziej zauważalne w pierwszych miesiącach po założeniu.
Dlatego u kobiet, które już przed założeniem wkładki mają bardzo obfite lub bolesne miesiączki, warto podczas konsultacji omówić również inne dostępne metody antykoncepcji.
Czy mogą wystąpić działania niepożądane?
Większość kobiet dobrze toleruje wkładkę.
Najczęściej występują:
- bardziej obfite miesiączki,
- silniejsze bóle miesiączkowe,
- plamienia,
- przejściowe dolegliwości bólowe po założeniu.
Rzadko mogą wystąpić powikłania związane z założeniem lub stosowaniem wkładki, takie jak jej częściowe lub całkowite wydalenie, perforacja ściany macicy czy zakażenie związane z procedurą założenia.
Jeżeli po założeniu pojawią się silny lub narastający ból, gorączka, bardzo obfite krwawienie albo inne niepokojące objawy, należy skontaktować się z lekarzem.
Czy wkładka może być zastosowana jako antykoncepcja awaryjna?
Tak.
Wkładka miedziana jest bardzo skuteczną metodą antykoncepcji awaryjnej. Klasycznie może być założona w ciągu 5 dni od niezabezpieczonego stosunku. W określonych sytuacjach kwalifikacja może również uwzględniać przewidywany moment owulacji.
Jej dodatkową zaletą jest to, że po zastosowaniu w sytuacji awaryjnej może pozostać w macicy i zapewniać dalszą, długoterminową ochronę antykoncepcyjną.
O możliwości jej zastosowania w konkretnej sytuacji decyduje lekarz.
Czy wkładka chroni przed zakażeniami przenoszonymi drogą płciową?
Nie.
Wkładka zapobiega ciąży, ale nie chroni przed zakażeniami przenoszonymi drogą płciową.
Jeżeli istnieje ryzyko zakażenia, należy rozważyć dodatkowe stosowanie prezerwatywy.
Najczęstsze pytania
Czy wkładka z miedzią lub srebrem zawiera hormony?
Nie. Jest to metoda antykoncepcji niezawierająca hormonów. Jej działanie antykoncepcyjne związane jest przede wszystkim z obecnością miedzi.
Czy po usunięciu wkładki mogę zajść w ciążę?
Tak. Po usunięciu wkładki płodność zwykle szybko powraca.
Czy założenie wkładki boli?
Odczucia są bardzo indywidualne. U części kobiet założenie powoduje jedynie krótkotrwały dyskomfort, u innych może wywołać silniejsze skurcze przypominające bóle miesiączkowe.
Czy wkładka może się przesunąć lub wypaść?
Tak, ale zdarza się to stosunkowo rzadko. Wkładka może ulec częściowemu lub całkowitemu wydaleniu, szczególnie w pierwszym okresie po założeniu.
Czy partner może wyczuwać wkładkę podczas współżycia?
Sama wkładka znajduje się w jamie macicy i nie powinna być wyczuwalna. W pochwie pozostają jedynie cienkie nitki kontrolne, które zazwyczaj nie przeszkadzają podczas współżycia.
Czy można stosować wkładkę przed pierwszym porodem?
Tak. Brak wcześniejszego porodu sam w sobie nie wyklucza możliwości stosowania wkładki. O kwalifikacji decyduje lekarz po indywidualnej ocenie.
Czy wkładkę można usunąć wcześniej?
Tak. Wkładkę można usunąć w dowolnym momencie, jeżeli pacjentka planuje ciążę, chce zmienić metodę antykoncepcji lub istnieją inne wskazania do jej usunięcia.
Co warto zapamiętać?
- Wkładka z miedzią lub srebrem jest jedną z najskuteczniejszych odwracalnych metod antykoncepcji.
- Nie zawiera hormonów.
- Działa przez kilka lat i nie wymaga codziennego pamiętania o antykoncepcji.
- Może powodować bardziej obfite lub bolesne miesiączki.
- Po usunięciu wkładki płodność zwykle szybko powraca.
- Wkładka miedziana może być zastosowana jako bardzo skuteczna metoda antykoncepcji awaryjnej.
- Nie chroni przed zakażeniami przenoszonymi drogą płciową.
- Dobór odpowiedniej wkładki powinien odbywać się po konsultacji z lekarzem ginekologiem.
Aktualność opracowania
Artykuł został przygotowany zgodnie z aktualnym stanem wiedzy medycznej na dzień publikacji. Medycyna rozwija się dynamicznie, dlatego zalecenia mogą ulegać zmianom wraz z pojawianiem się nowych badań naukowych oraz aktualizacją rekomendacji towarzystw naukowych.
Opracowanie
dr n. med. Hanna Olszewska
dr n. med. Jarosław Olszewski
dr Emilia Olszewska
dr Natalia Olszewska
Źródła
- Faculty of Sexual & Reproductive Healthcare (FSRH). FSRH Guideline: Intrauterine Contraception.
- Centers for Disease Control and Prevention (CDC). U.S. Selected Practice Recommendations for Contraceptive Use.
- World Health Organization (WHO). Family Planning: A Global Handbook for Providers.