Skuteczna antykoncepcja na kilka lat
Najkrótsza odpowiedź
Implant antykoncepcyjny jest jedną z najskuteczniejszych odwracalnych metod zapobiegania ciąży. Jest niewielkim, elastycznym pręcikiem umieszczanym pod skórą wewnętrznej strony ramienia. Uwalnia progestagen i zapewnia ochronę przed ciążą przez kilka lat.
Nie wymaga codziennego pamiętania o antykoncepcji, a po jego usunięciu płodność zwykle szybko powraca.
Implant może być szczególnie dobrym rozwiązaniem dla kobiet, które oczekują bardzo wysokiej skuteczności i wygody, a jednocześnie nie chcą lub nie mogą stosować metod zawierających estrogen.
Jak działa implant antykoncepcyjny?
Implant zawiera progestagen, który jest stopniowo uwalniany do organizmu.
Jego działanie polega przede wszystkim na hamowaniu owulacji. Dodatkowo powoduje zagęszczenie śluzu szyjkowego, co utrudnia plemnikom przedostanie się do jamy macicy, oraz wpływa na błonę śluzową macicy.
Implant nie zawiera estrogenu.
Po umieszczeniu pod skórą działa nieprzerwanie i nie wymaga podejmowania żadnych codziennych czynności związanych z antykoncepcją.
Jak skuteczny jest implant?
Implant należy do najskuteczniejszych dostępnych odwracalnych metod antykoncepcji.
Jego bardzo wysoka skuteczność wynika między innymi z tego, że nie zależy od pamiętania o przyjmowaniu tabletki, zmianie plastra czy założeniu krążka.
Po prawidłowym założeniu implant działa automatycznie przez cały przewidziany okres stosowania.
Niektóre leki i preparaty ziołowe mogą jednak zmniejszać skuteczność implantu poprzez wpływ na metabolizm hormonów. Dlatego podczas kwalifikacji warto poinformować lekarza o wszystkich regularnie przyjmowanych lekach i suplementach.
Dla kogo implant może być dobrym wyborem?
Implant może być szczególnie interesującą metodą dla kobiet, które:
- oczekują bardzo wysokiej skuteczności antykoncepcyjnej,
- chcą antykoncepcji działającej przez kilka lat,
- nie chcą pamiętać o codziennym przyjmowaniu tabletek,
- nie mogą lub nie chcą stosować estrogenów,
- oczekują metody odwracalnej,
- chcą szybkiego powrotu płodności po zakończeniu stosowania metody.
Może być stosowany również u kobiet, które jeszcze nie rodziły.
O możliwości zastosowania implantu decyduje lekarz po zebraniu wywiadu i ocenie ewentualnych przeciwwskazań.
Kiedy implant może nie być odpowiednią metodą?
Istnieją sytuacje, w których implant nie powinien być stosowany albo jego zastosowanie wymaga szczególnie dokładnej oceny lekarskiej.
Należą do nich między innymi:
- ciąża,
- aktualny lub przebyty rak piersi w określonych sytuacjach klinicznych,
- niektóre ciężkie choroby wątroby,
- niewyjaśnione krwawienia z dróg rodnych wymagające diagnostyki,
- stosowanie niektórych leków wpływających na metabolizm progestagenu.
Lista przeciwwskazań i sytuacji wymagających ostrożności jest szersza, dlatego kwalifikacja do zastosowania implantu zawsze powinna być indywidualna.
Jak wygląda założenie implantu?
Implant zakładany jest podczas krótkiego zabiegu wykonywanego w gabinecie.
Najczęściej umieszcza się go pod skórą wewnętrznej części ramienia. Przed zabiegiem miejsce założenia jest dokładnie określane, a następnie stosowane jest znieczulenie miejscowe.
Za pomocą specjalnego aplikatora lekarz wprowadza implant bezpośrednio pod skórę.
Sam zabieg trwa zwykle kilka minut.
Po założeniu lekarz sprawdza położenie implantu poprzez dotyk. Pacjentka również powinna móc wyczuć go pod skórą.
Miejsce założenia zabezpiecza się opatrunkiem. Przez kilka dni może występować niewielka bolesność, zasinienie lub obrzęk.
Jak długo działa implant?
Czas działania zależy od zastosowanego systemu i jego rejestracji w danym kraju. W przypadku najczęściej stosowanego jednopęcikowego implantu z etonogestrelem standardowy zarejestrowany okres stosowania wynosi 3 lata.
W określonych sytuacjach wytyczne i dane naukowe mogą uwzględniać dłuższe stosowanie, jednak decyzja taka powinna być podejmowana indywidualnie zgodnie z aktualnymi rekomendacjami.
Implant można usunąć wcześniej — nie trzeba czekać do końca przewidzianego okresu jego działania.
Jak implant wpływa na miesiączki?
To jedna z najważniejszych informacji, które warto znać przed wyborem tej metody.
Podczas stosowania implantu krwawienia mogą zmienić się w sposób trudny do przewidzenia.
Miesiączki mogą:
- występować rzadziej,
- całkowicie zaniknąć,
- stać się krótsze lub mniej obfite,
- pojawiać się nieregularnie,
- czasami występować częściej lub utrzymywać się dłużej.
Zmiany charakteru krwawień są jednym z najczęstszych powodów rezygnacji z implantu.
Brak miesiączki podczas prawidłowego stosowania implantu nie oznacza, że krew „gromadzi się” w macicy i sam w sobie nie jest zjawiskiem szkodliwym.
Jakie działania niepożądane mogą wystąpić?
Większość kobiet dobrze toleruje implant, jednak podobnie jak każda metoda hormonalna może on powodować działania niepożądane.
Najczęściej dotyczą one zmian krwawień.
U części kobiet mogą wystąpić również między innymi:
- bóle głowy,
- tkliwość piersi,
- trądzik lub zmiana jego nasilenia,
- zmiany nastroju,
- dolegliwości w miejscu założenia implantu.
Wystąpienie określonego objawu podczas stosowania implantu nie zawsze oznacza, że jest on spowodowany właśnie antykoncepcją. W przypadku utrzymujących się lub niepokojących dolegliwości warto skonsultować się z lekarzem.
Czy implant powoduje zwiększenie masy ciała?
Zmiana masy ciała jest często wymieniana jako obawa związana z antykoncepcją hormonalną.
U części kobiet podczas stosowania implantu masa ciała może się zmienić, jednak nie u każdej osoby obserwowana zmiana musi być bezpośrednim skutkiem działania implantu.
Na masę ciała wpływa wiele czynników, między innymi dieta, aktywność fizyczna, wiek, sen, stres oraz indywidualne predyspozycje.
Jeżeli podczas stosowania implantu występuje istotny lub niepokojący wzrost masy ciała, warto omówić to podczas konsultacji.
Czy implant chroni przed zakażeniami przenoszonymi drogą płciową?
Nie.
Implant zapobiega ciąży, ale nie chroni przed zakażeniami przenoszonymi drogą płciową.
Jeżeli istnieje ryzyko zakażenia, należy rozważyć dodatkowe stosowanie prezerwatywy.
Jak wygląda usunięcie implantu?
Usunięcie implantu również wykonywane jest w znieczuleniu miejscowym.
Lekarz lokalizuje implant pod skórą, wykonuje niewielkie nacięcie i delikatnie go usuwa.
Zabieg jest zwykle krótki. Jeżeli pacjentka chce nadal korzystać z tej metody, w odpowiednim momencie można założyć kolejny implant.
Po usunięciu implantu działanie antykoncepcyjne szybko ustępuje.
Jak szybko wraca płodność po usunięciu?
Płodność zwykle powraca szybko po usunięciu implantu.
Owulacja może pojawić się w krótkim czasie, dlatego ciąża jest możliwa jeszcze przed wystąpieniem pierwszej miesiączki po usunięciu.
Jeżeli pacjentka nie planuje ciąży, inną metodę antykoncepcji należy rozpocząć we właściwym czasie.
Najczęstsze pytania
Czy implant jest widoczny?
Zwykle nie. Prawidłowo założony implant znajduje się płytko pod skórą i można go wyczuć palcami, ale najczęściej nie jest wyraźnie widoczny.
Czy założenie implantu boli?
Zabieg wykonywany jest w znieczuleniu miejscowym. Samo podanie środka znieczulającego może powodować krótkotrwałe pieczenie lub szczypanie, natomiast wprowadzanie implantu nie powinno być bolesne.
Czy implant może się przemieścić?
Niewielka zmiana położenia jest możliwa, natomiast istotne przemieszczenie prawidłowo założonego implantu występuje rzadko. Implant powinien pozostawać wyczuwalny pod skórą.
Czy podczas stosowania implantu mogę nie mieć miesiączki?
Tak. U części kobiet krwawienia miesiączkowe zanikają. Może to być prawidłowym efektem działania implantu.
Czy nieregularne krwawienia oznaczają, że implant nie działa?
Nie. Nieregularne krwawienia są częstym działaniem związanym ze stosowaniem implantu i same w sobie nie oznaczają zmniejszenia jego skuteczności.
Czy implant można stosować przed pierwszym porodem?
Tak. Brak wcześniejszego porodu sam w sobie nie stanowi przeciwwskazania do zastosowania implantu.
Czy implant można usunąć przed upływem przewidzianego czasu?
Tak. Implant można usunąć wcześniej, jeżeli pacjentka planuje ciążę, chce zmienić metodę antykoncepcji albo występują inne wskazania do jego usunięcia.
Co warto zapamiętać?
- Implant należy do najskuteczniejszych odwracalnych metod antykoncepcji.
- Nie zawiera estrogenu.
- Działa przez kilka lat bez konieczności codziennego pamiętania o antykoncepcji.
- Najczęstszą zmianą podczas stosowania implantu są nieregularne krwawienia lub zmiana dotychczasowego rytmu miesiączek.
- Można go stosować również u kobiet, które jeszcze nie rodziły.
- Po usunięciu implantu płodność zwykle szybko powraca.
- Nie chroni przed zakażeniami przenoszonymi drogą płciową.
- Niektóre leki mogą zmniejszać jego skuteczność, dlatego kwalifikacja powinna uwzględniać przyjmowane preparaty.
- Dobór metody antykoncepcji powinien odbywać się indywidualnie po konsultacji z lekarzem.
Aktualność opracowania
Artykuł został przygotowany zgodnie z aktualnym stanem wiedzy medycznej na dzień publikacji. Medycyna rozwija się dynamicznie, dlatego zalecenia mogą ulegać zmianom wraz z pojawianiem się nowych badań naukowych oraz aktualizacją rekomendacji towarzystw naukowych.
Opracowanie
dr n. med. Hanna Olszewska
dr n. med. Jarosław Olszewski
dr Emilia Olszewska
dr Natalia Olszewska
Źródła
- Faculty of Sexual & Reproductive Healthcare (FSRH). FSRH Guideline: Progestogen-only Implant.
- Centers for Disease Control and Prevention (CDC). U.S. Selected Practice Recommendations for Contraceptive Use.
- Centers for Disease Control and Prevention (CDC). U.S. Medical Eligibility Criteria for Contraceptive Use.
- World Health Organization (WHO). Family Planning: A Global Handbook for Providers.