Najkrótsza odpowiedź
Jeżeli doszło do niezabezpieczonego stosunku lub zawiodła stosowana metoda antykoncepcji, nadal można skutecznie zmniejszyć ryzyko nieplanowanej ciąży. Najważniejsze jest szybkie działanie.
Dostępne są dwie podstawowe metody antykoncepcji awaryjnej: tabletka przyjmowana po stosunku oraz wkładka wewnątrzmaciczna zakładana przez lekarza. Wybór odpowiedniej metody zależy przede wszystkim od czasu, jaki upłynął od współżycia, momentu cyklu miesiączkowego, stanu zdrowia oraz indywidualnej sytuacji pacjentki.
Co zrobić po niezabezpieczonym stosunku?
Pęknięcie lub zsunięcie prezerwatywy, pominięcie tabletek antykoncepcyjnych, błąd w stosowaniu innej metody albo stosunek bez zabezpieczenia nie oznaczają jeszcze, że dojdzie do ciąży.
W takiej sytuacji warto działać możliwie szybko. Można skontaktować się z lekarzem lub farmaceutą i omówić możliwość zastosowania antykoncepcji awaryjnej.
Czas ma znaczenie. Im szybciej zostanie zastosowana odpowiednia metoda, tym większa jest możliwość skutecznego zapobieżenia ciąży.
Jakie są dostępne metody?
Tabletka antykoncepcji awaryjnej
Tabletka antykoncepcji awaryjnej powinna zostać przyjęta możliwie szybko po niezabezpieczonym stosunku.
Stosowane są dwa rodzaje substancji czynnych, dla których maksymalny zalecany czas zastosowania po stosunku jest różny. W zależności od preparatu może on wynosić do 72 godzin lub do 120 godzin (5 dni).
Nie warto jednak czekać do ostatniego dnia – wcześniejsze zastosowanie zwiększa szansę na skuteczne zapobieżenie ciąży.
Tabletki antykoncepcji awaryjnej działają przede wszystkim poprzez opóźnienie lub zahamowanie owulacji. Nie przerywają istniejącej ciąży.
Wkładka wewnątrzmaciczna
Drugą możliwością jest założenie odpowiedniej wkładki wewnątrzmacicznej w określonym czasie po niezabezpieczonym stosunku.
Jest to najskuteczniejsza metoda antykoncepcji awaryjnej, a dodatkową zaletą jest możliwość pozostawienia wkładki jako długoterminowej metody zapobiegania ciąży.
Decyzję o możliwości i rodzaju zastosowanej wkładki podejmuje lekarz po ocenie indywidualnej sytuacji pacjentki.
Czy antykoncepcja awaryjna jest bezpieczna?
Dla większości kobiet antykoncepcja awaryjna jest bezpieczna.
Po zastosowaniu tabletki mogą wystąpić przejściowe działania niepożądane, takie jak:
- nudności
- ból głowy
- ból brzucha,
- tkliwość piersi,
- niewielkie plamienie, wcześniejsze lub późniejsze wystąpienie kolejnej miesiączki.
Objawy te zwykle są łagodne i ustępują samoistnie.
Założenie wkładki wewnątrzmacicznej jest krótkim zabiegiem wykonywanym przez lekarza. Przed zabiegiem lekarz ocenia możliwość jej zastosowania oraz ewentualne przeciwwskazania.
Antykoncepcja awaryjna nie powoduje niepłodności i nie zmniejsza szansy na zajście w ciążę w przyszłości.
Najczęstsze pytania
Czy antykoncepcja awaryjna powoduje poronienie?
Nie. Antykoncepcja awaryjna ma zapobiec powstaniu ciąży. Nie przerywa już istniejącej ciąży i nie jest metodą aborcji.
Czy mogę stosować antykoncepcję awaryjną więcej niż jeden raz?
Tak, jednak tabletka antykoncepcji awaryjnej nie jest metodą przeznaczoną do regularnego stosowania.
Jeżeli potrzeba jej zastosowania pojawia się częściej, warto wspólnie z lekarzem dobrać skuteczną i wygodną metodę antykoncepcji stosowaną na co dzień.
Czy po zastosowaniu antykoncepcji awaryjnej mogę później zajść w ciążę?
Tak. Nie ma dowodów, aby prawidłowo zastosowana antykoncepcja awaryjna pogarszała przyszłą płodność.
Czy tabletka chroni przed kolejnym niezabezpieczonym stosunkiem?
Nie. Przyjęcie tabletki antykoncepcji awaryjnej nie zapewnia ochrony przed ciążą po kolejnych stosunkach w tym samym cyklu.
Dlatego po jej zastosowaniu należy zwrócić szczególną uwagę na dalsze zabezpieczenie przed ciążą.
Kiedy wykonać test ciążowy?
Test ciążowy warto wykonać, jeżeli miesiączka wyraźnie się opóźnia, jest nietypowo skąpa albo pojawiają się objawy mogące sugerować ciążę.
Jeżeli istnieją wątpliwości, test można wykonać również około 3 tygodnie po niezabezpieczonym stosunku.
Czy antykoncepcja awaryjna chroni przed infekcjami przenoszonymi drogą płciową?
Nie. Antykoncepcja awaryjna zapobiega ciąży, ale nie chroni przed zakażeniami przenoszonymi drogą płciową.
Jeżeli niezabezpieczony stosunek wiązał się z możliwością zakażenia, warto omówić z lekarzem potrzebę wykonania odpowiednich badań.
Co warto zapamiętać?
Antykoncepcję awaryjną należy zastosować możliwie szybko po niezabezpieczonym stosunku.
Dostępne są tabletki antykoncepcji awaryjnej oraz wkładka wewnątrzmaciczna.
W zależności od zastosowanej tabletki możliwe jest jej użycie do 72 lub 120 godzin po stosunku.
Wkładka wewnątrzmaciczna jest najskuteczniejszą metodą antykoncepcji awaryjnej.
Antykoncepcja awaryjna nie przerywa istniejącej ciąży i nie powoduje niepłodności.
Tabletka zastosowana po jednym stosunku nie chroni przed ciążą po kolejnych niezabezpieczonych stosunkach.
Antykoncepcja awaryjna nie chroni przed infekcjami przenoszonymi drogą płciową.
Aktualność opracowania
Artykuł został przygotowany zgodnie z aktualnym stanem wiedzy medycznej na dzień publikacji. Medycyna rozwija się dynamicznie, dlatego zalecenia mogą ulegać zmianom wraz z pojawianiem się nowych badań naukowych oraz aktualizacją rekomendacji towarzystw naukowych.
Opracowanie
dr n. med. Hanna Olszewska
dr n. med. Jarosław Olszewski
dr Emilia Olszewska
dr Natalia Olszewska
Źródła
- World Health Organization (WHO). Emergency contraception.
- Faculty of Sexual & Reproductive Healthcare (FSRH). FSRH Guideline: Emergency Contraception.
- Centers for Disease Control and Prevention (CDC). U.S. Selected Practice Recommendations for Contraceptive Use.